Υπάρχουν πόλεις που ακολουθούν τις εξελίξεις και πόλεις που τις διαμορφώνουν. Υπάρχουν πόλεις που δημιουργούν ευκαιρίες για τους ανθρώπους τους και πόλεις που τους αναγκάζουν να αναζητήσουν το μέλλον τους αλλού. Το κρίσιμο ερώτημα είναι σε ποια κατηγορία θέλουμε να ανήκει η Άρτα τα επόμενα χρόνια.

Η συζήτηση για το μέλλον της πόλης μας δεν μπορεί να περιορίζεται στην καθημερινή διαχείριση των προβλημάτων. Χρειάζεται ένα συνολικό όραμα για το πώς θέλουμε να είναι η Άρτα σε δέκα, είκοσι ή τριάντα χρόνια. Μια πόλη που θα συγκρατεί τους νέους της, θα προσελκύει επενδύσεις, θα δημιουργεί θέσεις εργασίας και θα αξιοποιεί τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα.
Δυστυχώς, τις τελευταίες δεκαετίες η Άρτα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια σταδιακή απώλεια ανθρώπινου δυναμικού. Χιλιάδες νέοι έφυγαν για σπουδές ή εργασία και πολλοί από αυτούς δεν επέστρεψαν ποτέ. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι μόνο δημογραφικό. Είναι βαθιά αναπτυξιακό και επηρεάζει την οικονομία, την κοινωνία και τις προοπτικές ολόκληρης της περιοχής.
Η πραγματικότητα αυτή δεν μπορεί να αλλάξει με ευχολόγια. Απαιτεί αυτοκριτική, σχεδιασμό και αποφασιστικότητα. Για πολλά χρόνια ο τόπος μας απέφυγε να αξιολογήσει με ειλικρίνεια τις χαμένες ευκαιρίες και τις καθυστερήσεις που τον κράτησαν πίσω. Χωρίς αυτογνωσία και ουσιαστική αξιολόγηση των πεπραγμένων, όμως, δεν μπορεί να υπάρξει πρόοδος.
Οι ζωές των ανθρώπων, και ιδιαίτερα των νέων, δεν μπορούν να περιμένουν. Οι νέοι επιλέγουν να ζήσουν σε πόλεις που προσφέρουν ποιοτικές θέσεις εργασίας, προσιτή στέγαση, υψηλή ποιότητα ζωής και προοπτικές εξέλιξης.
Η Άρτα διέθετε σημαντικές υποδομές και αναπτυξιακά εργαλεία που με την πάροδο των χρόνων υποβαθμίστηκαν ή δεν αξιοποιήθηκαν όσο έπρεπε. Η συρρίκνωση της πανεπιστημιακής παρουσίας στην πόλη,των δομών υγείας, των οικονομικών υπηρεσιών, η απώλεια σημαντικών δημόσιων δομών όπως το στρατόπεδο της πόληςκαι η διαχρονική αδυναμία δημιουργίας ενός σύγχρονου Βιοτεχνικού Πάρκου αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Την ίδια στιγμή, σοβαρές εκκρεμότητες εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτές. Η ολοκλήρωση της οριοθέτησης του Αράχθου, οι κλειστοί αρχαιολογικοί χώροι και η στήριξη του πρωτογενούς τομέα αποτελούν ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την αναπτυξιακή πορεία της περιοχής.
Ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα, η Άρτα βρίσκεται μπροστά σε σημαντικές προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες. Οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν τα εσπεριδοειδή τα τελευταία χρόνια ανέδειξαν την ανάγκη για καλύτερο σχεδιασμό και στήριξη των παραγωγών. Παράλληλα, η δυναμική ανάπτυξη της καλλιέργειας ακτινιδίου αποδεικνύει ότι ο τόπος διαθέτει ακόμη σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, αρκεί να υπάρξει οργανωμένη στρατηγική.
Η Άρτα, ωστόσο, δεν ξεκινά από το μηδέν. Διαθέτει μοναδικά πλεονεκτήματα που πολλές άλλες πόλεις θα ζήλευαν. Έχει πλούσια ιστορία, σημαντικά μνημεία, φυσικό περιβάλλον υψηλής αξίας, παραγωγικό κάμπο, ισχυρή αγροδιατροφική βάση και γεωγραφική θέση που μπορεί να λειτουργήσει ως αναπτυξιακό πλεονέκτημα.
Αυτό που λείπει δεν είναι οι δυνατότητες. Είναι ο συντονισμός και η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου που θα συνδέει την οικονομία, την εκπαίδευση, τις υποδομές, τον πολιτισμό και την ποιότητα ζωής.
Η οικονομική ανασυγκρότηση της περιοχής πρέπει να αποτελέσει πρώτη προτεραιότητα. Η δημιουργία του Βιοτεχνικού Πάρκου, η προσέλκυση νέων επενδύσεων, η στήριξη της καινοτομίας και η ανάπτυξη μορφών τουρισμού που αξιοποιούν τη θρησκευτική, πολιτιστική και φυσική κληρονομιά της περιοχής μπορούν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και να ενισχύσουν την τοπική οικονομία. Επίσης το νοσοκομείο της Άρτας έχει τη δυνατότητα εφόσον ενισχυθεί να αποτελέσει περιφερειακό πόλο υγείας.
Παράλληλα, απαιτούνται πολιτικές που θα επιτρέψουν στους νέους ανθρώπους να ζήσουν και να δημιουργήσουν στην Άρτα. Η προσιτή στέγαση, οι σύγχρονες υπηρεσίες, οι ποιοτικές μετακινήσεις και οι επαγγελματικές προοπτικές αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για να επιστρέψουν όσοι έφυγαν και να παραμείνουν όσοι βρίσκονται σήμερα εδώ.
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της εκπαίδευσης. Η ενίσχυση της πανεπιστημιακής παρουσίας στην πόλη και η ανάπτυξη νέων γνωστικών αντικειμένων με έμφαση στον αγροδιατροφικό τομέα και την καινοτομία μπορούν να δημιουργήσουν ένα νέο αναπτυξιακό οικοσύστημα που θα συνδέει την έρευνα με την παραγωγή.
Ταυτόχρονα, η Άρτα οφείλει να επενδύσει σε μια σύγχρονη αντίληψη για την πόλη. Με καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες, ποδηλατοδρόμους, έξυπνες ψηφιακές υπηρεσίες, αναβαθμισμένους δημόσιους χώρους και περισσότερο πράσινο. Οι σύγχρονες πόλεις δεν ανταγωνίζονται μόνο στην οικονομία• ανταγωνίζονται και στην ποιότητα ζωής που προσφέρουν στους κατοίκους τους.
Ξεχωριστή θέση σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να έχει ο πολιτισμός. Η Άρτα διαθέτει μια μοναδική πολιτιστική ταυτότητα, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητη. Οι βυζαντινές εκκλησίες, οι αρχαιολογικοί χώροι και η ιστορική διαδρομή της πόλης μπορούν να αποτελέσουν πυρήνα ενός νέου μοντέλου πολιτιστικής ανάπτυξης και εξωστρέφειας.
Η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου απαιτεί πολιτική βούληση, σοβαρό σχεδιασμό και αποτελεσματική αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών εργαλείων. Σήμερα υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες μέσω του ΕΣΠΑ, του Ταμείου Ανάκαμψης, των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης και των ευρωπαϊκών δράσεων για τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη, την καινοτομία και τον πολιτισμό.
Η Άρτα μπορεί να διεκδικήσει πόρους για τη δημιουργία του ΒΙΟΠΑ, την αναβάθμιση των δημόσιων χώρων, την ενίσχυση των μεταφορών, την ψηφιακή μετάβαση της πόλης, την ανάδειξη των μνημείων της και τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα. Προϋπόθεση όμως είναι η ύπαρξη ώριμων μελετών, ξεκάθαρων προτεραιοτήτων και ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ Δήμου, Περιφέρειας, Πανεπιστημίου και παραγωγικών φορέων.
Η πρόκληση που έχουμε μπροστά μας είναι μεγάλη, αλλά οι δυνατότητες είναι ακόμη μεγαλύτερες. Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αν η Άρτα μπορεί να αλλάξει. Είναι αν εμείς είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε πίσω τη λογική της στασιμότητας και να εργαστούμε συλλογικά για το μέλλον της.
Αν θέλουμε η Άρτα να παραμείνει μια πόλη ζωντανή, δημιουργική και ελκυστική για τις επόμενες γενιές, χρειάζεται να βάλουμε στην άκρη τη μικροπολιτική, τις προσωπικές αντιπαραθέσεις και τη μοιρολατρία. Να προτάξουμε το κοινό συμφέρον και να συμφωνήσουμε σε έναν κοινό στόχο: να γίνει η Άρτα μια σύγχρονη πόλη προοπτικής.
Γιατί οι πόλεις που σχεδιάζουν το μέλλον τους προχωρούν μπροστά. Οι πόλεις που αρκούνται στη διαχείριση του παρόντος, αργά ή γρήγορα, μένουν πίσω.

Ευάγγελος Ν. Χρηστάκης
Πολιτικός Μηχανικός
Β’ Αντιπρόεδρος Επιμελητηρίου Άρτας