Το 2010, η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου, δεν άλλαξε μόνο τον διοικητικό χάρτη της χώρας.

Με τον νόμο 3852/2010, τον λεγόμενο «Καλλικράτη», προκάλεσε μια βαθιά ανατροπή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, οι συνέπειες της οποίας παραμένουν αισθητές μέχρι σήμερα. Ένας νόμος που παρουσιάστηκε ως μεταρρύθμιση, αλλά για πολλούς εξελίχθηκε σε ένα πραγματικό αυτοδιοικητικό έκτρωμα.

Οι περίπου 1.200 δήμοι της χώρας συγχωνεύθηκαν σε περίπου 325, όχι πάντα με κριτήρια γεωγραφικά, αναπτυξιακά ή κοινωνικά, αλλά –κατά την άποψη πολλών– με βάση κομματικές ισορροπίες και εισηγήσεις τοπικών κομματικών στελεχών, παρακάμπτοντας τις απόψεις δημάρχων και δημοτικών συμβουλίων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε ο Δήμος Αρταίων. Στον νέο δήμο εντάχθηκαν η Κορωνησία και άλλες κοινότητες του κάμπου, ενώ αποκλείστηκαν το Πέτα και το Κομπότι, περιοχές που αποτελούν φυσική, κοινωνική, επαγγελματική, ιστορική και γεωγραφική προέκταση της πόλης της Άρτας. Μια επιλογή που, σύμφωνα με όσους άσκησαν κριτική τότε, δεν υπαγορεύτηκε από αντικειμενικά κριτήρια, αλλά από πολιτικούς υπολογισμούς.

Ακόμη μεγαλύτερες αντιδράσεις προκάλεσε ο εκλογικός νόμος της αυτοδιοίκησης. Στον Δήμο Αρταίων, ένας συνδυασμός χρειαζόταν περίπου 250 υποψήφιους δημοτικούς και τοπικούς συμβούλους. Ουσιαστικά απαιτούνταν η συγκρότηση... τριών λόχων για να διεκδικήσει κάποιος τη δημαρχία. Ένα υπερβολικό και δυσλειτουργικό σύστημα, που αύξησε κατακόρυφα το κόστος των εκλογών.

Οι αυτοδιοικητικές αναμετρήσεις μετατράπηκαν σε πολυδάπανες επιχειρήσεις. Οι υποψήφιοι δήμαρχοι αναγκάζονταν να δαπανούν τεράστια ποσά, συχνά εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, αναζητώντας οικονομική στήριξη από κάθε πιθανή πηγή. Παράλληλα, οι δεύτεροι γύροι των εκλογών άνοιγαν τον δρόμο για παρασκηνιακές συνεννοήσεις, μετακινήσεις στελεχών και πολιτικές συναλλαγές, γεγονός που τραυμάτισε την αξιοπιστία της αυτοδιοίκησης.

Η ειρωνεία είναι ότι το πολιτικό σχέδιο που, σύμφωνα με τους επικριτές του, στόχευε να περιορίσει την επιρροή της Νέας Δημοκρατίας στους ΟΤΑ, τελικά γύρισε μπούμερανγκ στο ίδιο το ΠΑΣΟΚ. Στην Άρτα, στις τελευταίες δημοτικές εκλογές, το κόμμα επιδίωξε να κατεβάσει δικό του υποψήφιο δήμαρχο, αλλά δεν κατάφερε ούτε αυτό.

Σήμερα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, εξακολουθεί να υπερασπίζεται εκείνο το θεσμικό πλαίσιο και να απορρίπτει τις πρόσφατες αλλαγές στην αυτοδιοίκηση. Ανεξάρτητα από το αν οι νέες ρυθμίσεις θεωρούνται ιδανικές, οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι κινούνται προς ένα απλούστερο, λειτουργικότερο και δημοκρατικότερο μοντέλο για τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών.

«Π»